گروه دینی و عربی

جمع بندی کلی عربی سوم راهنمایی
نویسنده : ابراهیم هوشیار - ساعت ۸:٤٩ ‎ب.ظ روز جمعه ۱٤ بهمن ۱۳٩٠
 

 

1-      فعل ماضی :  14 صیغه  (6غایب / 6مخاطب /2متکلم ) و ساخت آنها :

         ریشه +  هیچی / الف / واو / ت/ تا / نَ / تَ / تما / تم / تِ / تما / تنّ / تُ / نا

 2-      فعل مضارع : 14 صیغه (6غایب / 6مخاطب / 2 متکلم ) و ساخت آنها

حروف (أتین )  که بر سر فعل ماضی میاد و اون رو تبدیل به مضارع میکنه . اولی و دومی و سومی و ششمی (ی ) میگیره / سیزدهمی (أ ) میگیره / چهاردهمی (ن ) میگیره / بقیه شون (ت ) میگیرن .


جمع بندی کلی و شسته رفته از عربی سوم راهنمایی


      

1-      فعل ماضی :  14 صیغه  (6غایب / 6مخاطب /2متکلم ) و ساخت آنها :

         ریشه +  هیچی / الف / واو / ت/ تا / نَ / تَ / تما / تم / تِ / تما / تنّ / تُ / نا

 2-      فعل مضارع : 14 صیغه (6غایب / 6مخاطب / 2 متکلم ) و ساخت آنها

حروف (أتین )  که بر سر فعل ماضی میاد و اون رو تبدیل به مضارع میکنه . اولی و دومی و سومی و ششمی (ی ) میگیره / سیزدهمی (أ ) میگیره / چهاردهمی (ن ) میگیره / بقیه شون (ت ) میگیرن .

و در آخرشون : هیچی / ان / ون / هیچی / ان / ن / هیچی / ان / ون / ین / ان / ن / هیچی / هیچی

 

3-      فعل ماضی منفی :

                         ما + فعل ماضی   

4-      فعل مضارع منفی :

                         لا + فعل مضارع

5-      فعل مستقبل :

                     س یا سوف + فعل مضارع

                                     

6-      کلمات پرسشی :

              مَن (چه کسی ) / ما (چه چیزی ) / این (کجا ) / ماذا ( چه چیزی ) که معمولا قبل از فعل میاید و نقش مفعول را دارد / لماذا (چرا ) / متی (چه وقت ) / کیف ( چگونه ) / هل ( آیا )/ أ ( آیا ) که هم در جمله پرسشی منفی می آید هم در جمله پرسشی مثبت برخلاف هل که فقط در جمله مثبت می اید مانند : أ تعلم آنّ الله رب العالمین ؟  یا   أ لا تعلم آنّ الله رب العالمین ؟ / بماذا ( با چه چیزی )  /

7-  وزن کلمات :

با پیدا کردن کلمات هم خانواده سه حرف مشترک را که به ترتیب در همه کلمات آمده پیدا کرده و با گذاردن سه حرف اصلی فعل  به جای آن سه حرف وزن کلمه به دست می آید و بر عکس عمل کردن باعث میشود که کلمه را به وزن خواسته شده ببرید . سه وزن فعیل و فاعل و مفعول  را به ترتیب صفت  مطلق / صفت فاعلی و صفت مفعولی می گویند .

8-      فعل امر :

    فعل امر مخاطب از فعل مضارع مخاطب ساخته شده و برای این کار

1   -   حذف حرف مضارع از ابتدای فعل

2   -   آوردن همزه (ا) به جای حرف مضارع

3   -  ساکن کردن حرف آخر

4    -  حذف نون رفع نشانه ساکن کردن فعل می باشد البته در امر

5  -    ن از آخر فعل جمع مونث حذف نمیشود .

6 -     اگر حرف مضارع را از اول فعل برداشتیم و توانستیم فعل را بخوانیم با حرکت خودش ، دیگر احتیاج به آوردن همزه نیست . مثل  :  تـُسَبِّحُ که امرآن میشود : سَبِّح

ü      مثال :  تذهبُ .... إ ذهب   /  تذهبین .... إذهبی

9-      ساخت فعل نهی :

   لا + فعل مضارع به همراه ساکن کردن حرف آخر که دقیقا مانند فعل امر ساکن میشود .

مثال :  تذهبین ... لا تذهبی   /  تذهبن ... لا تذهبن

     

10-  جمله اسمیه

جمله ای که با اسم شروع می شود  و دارای دو رکن مهم می باشد : مبتدا و خبر

 به اسمی که در ابتدا آمده مبتدا می گویند  و به کلمه ای که مبتدا را کامل می کند خبر گفته می شود .

خبر میتواند اسم / فعل / حرف و اسم باشد .

مبتدا و خبر مرفوع هستند . خبر از نوع حرف و اسم و خبر از نوع فعل ماضی و صیغه 6 و 12 مضارع محلا مرفوع می باشند .

مبتدا معمولا دارای (ال ) می باشد و خبر معمولا با تنوین همراه است . مبتدا و خبر میتوانند جای خود را با یکدیگر عوض کنند البته تحت شرایطی . مثلا اینکه  خبر از کلمات پرسشی باشد مانند ما هذه ؟  یا اینکه مبتدا اسم  دارای تنوین باشد و خبر از نوع حرف و اسم باشد مثل : فی المحفظة قلمٌ .

 

 

11-  جمله فعلیه :

جمله ای که با فعل شروع شده و  هر فعلی حتما فاعل دارد .

فاعل مانند مبتدا و خبر مرفوع می باشد . فاعل همیشه بعد از فعل می آید پس اگر قبل  از فعل قرار گرفت به آن فاعل نمی گوییم .

فاعل  ، اسمی است که در جواب ( کی ، چی ) می آید و باید بعد از فعل باشد . مانند : خرج ناصرٌ من البیت . خارج شد ، کی ؟ ناصر

علامت های آخر فعل ( ضمایر متصل رفعی ) فاعل به حساب می آیند . مانند تُ در وجدتُ

فعل میتواند مفعول  داشته باشد البته برخی از آن ها . مفعول کلمه ای است که در جواب چه چیزی را و چه کسی را می آید و حرکت آن  فتحه می باشد که به آن منصوب می گوییم .

مانند : سمعت فاطمة ُ کلامَ الحق  . فاطمه شنید . چی رو ؟ سخن را که میشه مفعول (کلامَ )

 

12-  جار و مجرور:

که میتونه هم در جمله اسمیه بیاد هم در جمله فعلیه

جار یعنی حروفی که باعث میشن اسم بعد از آنها مجرور بشه و حرکت کسره رو بگیره . این حروف برای شما عبارتند از : ( مِن / فی / الی / ب / ل / حتی / عن / علی / ک / )  حتی به شرط اینکه بعدش اسم اومده باشد میشه حرف جر ./ اگر بعد از لِ ، ضمیر قرار بگیره به شکل  لَ خونده میشه مثل لَهم /

به اسم بعد از حروف جر ، مجرور به حرف جر می گویند .

به حرف جر و اسم بعد از آن ، روی هم ، جار و مجرور می گویند .

     

13-  مضاف الیه :

اسمی که بعد از یک اسم دیگر آمده و در حقیقت با اسم قبل از خود یک ترکیب اضافی تشکیل می دهند . حرکت مضاف الیه مجرور است . برای تشخیص مضاف الیه کافی است حرکت کسره را از وسط دو اسم برداشته و با گذاشتن یک کاما (ویرگول ) و است در آخر جمله ببینید معنی می دهد یا نه . اگر معنی نداشت اسم دوم مضاف الیه است و حرکتش هم که کسره است .

مثل : تأمین معاش ِ   .... فراهم کردنِ وسایل زندگی  .... فراهم کردن ، وسایل زندگی است .. معنی نمی دهد پس معاش مضاف الیه است .

 

 

نکته ها :

1- علامت های فعل ( ضمایر متصل رفعی ) فاعل هستند . مثل تَ در سمعتَ .

2-  کلمات پرسشی مَن / ما / ... می توانند در نقش مبتدا / خبر یا مفعول بیایند .

3-  کلمات بر وزن فاعل / فعیل / مفعول .ç اسم هستند .

4-  جمله اسمیه ç مبتدا + خبر

5-   خبر اگر از نوع فعل باشد  حتما دارای فاعل است .

6- جمله فعلیه:  فعل + فاعل + مفعول + ....

7-  مضاف الیه می تواند بعد از فاعل / مبتدا / مفعول / مجرور به حرف جر بیاید . مانند :  اختُ محمدٍ ذهبت الی المکتبة  یعنی خواهر محمد رفت به کتابخانه . محمد در اینجا مضاف الیه است و اخت مبتدا .  یا  رأیتُ  محفظةَ التلمیذِ  یعنی کیف دانش آموز را دیدم . کیف مفعول است و دانش آموز مضاف الیه

8- فاعل در صیغه های مفرد مذکر مخاطب / متکلم وحده و متکلم مع الغر فعل مضارع همیشه مستتر (مخفی ) است .

9- نقش ضمایر متصل نصبی یا جری ( ه /هما / هم / ها / هما / هن / ک / کما / کم / ک / کما / کن / ی/ نا )

حرف  جر + ضمایر متصل ç ضمیر میشود مجرور به حرف جرو محلا مجرور  

اسم +  ضمیر متصل ضمیر میشود مضاف الیه و محلا مجرور

فعل + میر متصل ضمیر میشود مفعول و محلا منصوب  

 10-  مواردی که اسم تنوین نمی گیرد ( تنوین ٌ   یا    ً   یا  ٍ   )

1  -    اسم دارای (ال ) باشد مانند الطالب

2   -   اسم شخص مونث حقیقی باشد مانند فاطمة

3  -    اسم الله

4  -    اسمی که به اسم بعد خود اضافه شده و در واقع مضاف است مانند معاش العائلة

5 - اسم هایی مثل یعقوب / یوسف / ایوب / ابلیس  و....

 

11-  کل + اسم دارای (ال ) çبه معنی همه  / کل +  اسم دارای تنوین        به معنی هر می باشد .

12-   لا + اسم منصوب ç در وعنا حتما هیچ را می آوریم مانند لا خوفَ به معنی هیچ ترسی

13-  فاعل همیشه بعد از فعل قرار می گیرد . البته ممکن است  یک یا چند کلمه با فعل فاصله داشته باشد یا بلافاصله بعد از فعل آمده باشد . ولی در هر حال بعد از فعل می باشد .

14-  مرفوعات :  ُ   ٌ   / مبتدا ، خبر ، فاعل

15-  منصوب   :  َ   ً   / مفعول

16-  مجرورات :  ِ    ٍ  / مجرور به حرف جر ، مضاف الیه

17-   اسم جمع مذکر سالم هر وقت با (ون ) آمد حتما مرفوع است . مانند : الناس ُ مشغولونَ بشراء ...  الناس ُ مبتدا و مرفوع / مشغولون : خبر از نوع اسم و مرفوع

18-  اسم مثنی هر وقت با (ان ) آمد حتما مرفوع است .

 

     

تبدیل جمله اسمیه به فعلیه وبرعکس

یادتون باشد مبتدا و خبر (ازنوع فعل ) باید در جنس و تعداد با هم مطابقت کنند . مبتدا و خبر از نوع اسم در بعضی شرایط مثل هم  نیستند . مثلا اینکه خبر جامد باشد . یعنی از کلمه ای گرفته نشده باشد . مثل : هؤلاء اسوة فی الدرس .

واما در جمله فعلیه : فعلی که فاعلش بعدش اومده به شکل یک اسم ظاهر ، در جنس با فاعل خودش مطابقت میکنه اما در تعداد نه . مثل : رجعت التلمیذات

حالا تبدیل جمله فعلیه رو به اسمیه ببینید :

رجعت التلمیذات که اسمیه اون میشه : التلمیذات رجعن